Met de opkomst van YouTube-kanalen, waarop makers hun belevenissen delen, is er een compleet nieuwe vorm van videoproductie ontstaan. Ook de camera-opstellingen van contentmakers zijn in de loop der jaren sterk veranderd. Het online videoplatform biedt alle ruimte voor video's in de meest uiteenlopende vormen en formaten.
Waar televisies vroeger een beeldverhouding hadden van 4:3 en later overstapten naar het inmiddels bekende 16:9-breedbeeldformaat, werd diezelfde verhouding al snel de standaard voor online video. Resoluties als 1280 × 720 (HD), 1920 × 1080 (Full HD) en 3840 × 2160 (4K) hebben allemaal dezelfde beeldverhouding van 16:9.
Met de opkomst van de smartphone veranderde dat opnieuw. Steeds meer video's werden verticaal opgenomen, met een beeldverhouding van 9:16. Vooral op platforms als Instagram en YouTube Shorts is dit formaat inmiddels niet meer weg te denken. Een smartphone leent zich hier uitstekend voor en moderne montagesoftware is volledig ingericht op het bewerken van verticale video's.
Bij compacte videocamera's is verticaal filmen vaak iets minder vanzelfsprekend. De camera kan het technisch prima aan, maar is ergonomisch meestal ontworpen voor horizontale opnames. Het handvat is bijvoorbeeld niet te verplaatsen, waardoor de bediening minder comfortabel wordt. Gelukkig zijn er uitzonderingen. Camera's die in Open Gate filmen, gebruiken de volledige sensor tijdens het opnemen. Hierdoor kunnen dezelfde beelden eenvoudig worden gebruikt voor zowel horizontale (16:9) als verticale (9:16) video's. Met behulp van montagesoftware kan het onderwerp vervolgens netjes in het midden van het beeld worden gehouden.
Ook de komst van de drone heeft de videowereld flink veranderd. Drones beschikken over een gestabiliseerde gimbalcamera die het beeld automatisch stabiliseert over drie assen. Dat zorgt voor vloeiende opnames, zelfs wanneer de drone wordt beïnvloed door wind of andere bewegingen. Zonder zo'n stabilisatiesysteem zouden veel dronebeelden onrustig ogen. Dankzij de grote bewegingsvrijheid van de gimbal blijven opnames onder vrijwel alle omstandigheden mooi stabiel.
Een paar jaar geleden zagen verschillende fabrikanten nieuwe mogelijkheden in deze techniek. Ze monteerden een compacte gimbalcamera op een handvat en voorzagen deze van een ingebouwde accu, USB-C-aansluitingen, een microSD-kaartslot, handige bedieningsknoppen en een draaibaar lcd-scherm. Zo ontstond de moderne handheld camera: compact, veelzijdig en perfect voor vloggers en contentmakers. Inmiddels zijn deze camera's razend populair en vormen ze voor veel YouTubers de ideale combinatie van gebruiksgemak, beeldkwaliteit en stabilisatie.
Nog niet zo lang geleden introduceerden verschillende fabrikanten opnieuw een interessante ontwikkeling: een handheld camera met een dubbele lens. Het principe bleef grotendeels hetzelfde. De vertrouwde bediening, dezelfde aansluitingen en hetzelfde compacte formaat zijn gebleven. Het grote verschil zit in de lenzen. De ene lens biedt een standaard 1x-beeld, terwijl de andere beschikt over een 3x-zoom of zelfs meer. Daarmee is de handheld camera opnieuw een flinke stap vooruitgegaan en mag je gerust zeggen dat dit type camera volwassen is geworden.
Twee grote spelers domineren momenteel deze markt: Insta360 en DJI. Beide merken strijden om het grootste marktaandeel, al heeft DJI in de Verenigde Staten een duidelijke handicap. Vanwege zorgen over nationale veiligheid en mogelijke spionage ligt de verkoop van DJI-producten daar onder een vergrootglas. Opvallend genoeg geldt dat op dit moment niet voor Insta360, terwijl ook dat merk uit China afkomstig is. In Europa zijn beide merken gewoon verkrijgbaar en kunnen consumenten vrij kiezen.
De Insta360 Luna is sinds de introductie een groot verkoopsucces. Ook de onlangs geïntroduceerde DJI Osmo Pocket 4 en Osmo Pocket 4 Pro zijn razend populair en op veel plaatsen moeilijk leverbaar. Dat is niet zo vreemd, want de technische specificaties zijn indrukwekkend. Deze compacte camera's bieden 4K- en zelfs 8K-video, nemen op in 10-bit kleur en ondersteunen LOG-profielen. Hierdoor ontstaat veel meer ruimte voor uitgebreide kleurcorrecties tijdens de montage, iets wat tot voor kort vooral was voorbehouden aan professionele camera's.
Natuurlijk zijn er ook compromissen. De ingebouwde microfoons leveren prima prestaties voor alledaags gebruik, maar voor hoogwaardige producties blijft een externe microfoon de betere keuze. Ook het kleine lcd-scherm vraagt soms wat gewenning en de ingebouwde accu is niet in iedere situatie ideaal. Gelukkig spelen de fabrikanten hier slim op in. Draadloze microfoons, uitbreidingsmodules, externe accu's en regelmatige firmware-updates maken de camera's steeds completer. Bovendien moet je de prijs niet uit het oog verliezen: voor relatief weinig geld krijg je een verrassend krachtige videocamera. Het is dan ook geen verrassing dat zowel Insta360 als DJI een groot succes heeft met deze nieuwe generatie handheld camera's.
Is dit de toekomst van videoproductie?
Misschien wel het grootste voordeel van deze camera's is hun formaat. Ze passen gemakkelijk in een jaszak, leveren een indrukwekkende beeldkwaliteit en met de juiste accessoires is ook het geluid uitstekend op niveau te brengen. Opnames zijn bovendien direct op een smartphone, tablet of laptop te monteren en binnen enkele minuten online te publiceren. Sneller en eenvoudiger is videoproductie eigenlijk nooit geweest.
Natuurlijk blijft er een verschil bestaan tussen deze compacte camera's en professionele DSLR- of mirrorless-camera's met verwisselbare lenzen. Vooral op het gebied van creatieve mogelijkheden, prestaties bij weinig licht en maximale beeldkwaliteit behouden de grotere camera's nog altijd een voorsprong.
Maar de vraag is misschien wel of de gemiddelde kijker dat verschil nog ziet. Voor YouTubers, vloggers, reisreportages en socialmedia-content leveren deze compacte camera's inmiddels een kwaliteit die enkele jaren geleden ondenkbaar was. Misschien is de belangrijkste vraag daarom niet óf een handheld camera een professionele systeemcamera kan vervangen, maar voor wie dat eigenlijk nog nodig is.
Om te laten zien hoe snel de techniek zich heeft ontwikkeld, is een kleine reis terug in de tijd interessant:
Begin jaren tachtig liep ik rond met een videorecorderunit waarin een loodaccu de complete installatie van stroom voorzag. Op mijn rug droeg ik een zware tas met de recorder, voeding en een extra accu. Alsof dat nog niet genoeg was, was ook de videocamera zelf een fors apparaat. Alleen de lens was al groter dan een complete DJI Osmo Pocket 4 Pro of Insta360 Luna van nu. De camera was bovendien met een dikke kabel verbonden met de videorecorder op mijn rug.
De beeldkwaliteit was destijds ongeveer 768 × 576 en een VHS-band bood maximaal 180 minuten opnametijd in de langste stand. Dat was toen indrukwekkend, maar zet het eens af tegen de huidige techniek. Op een microSD-kaart van 512 GB kun je uren aan haarscherpe 4K- of zelfs 8K-beelden opnemen, met een veel groter dynamisch bereik, natuurgetrouwere kleuren en een beeldkwaliteit waar we in 1980 alleen maar van konden dromen.
Die vergelijking maakt duidelijk hoe bijzonder de ontwikkelingen zijn geweest. Apparatuur die vroeger alleen met veel spierkracht te vervoeren was, past nu moeiteloos in een broekzak. En misschien nog wel het mooiste is dat de technologische vooruitgang nog lang niet ten einde lijkt. De camera's van vandaag zijn indrukwekkend, maar als de geschiedenis ons iets leert, is het dat de volgende grote stap waarschijnlijk dichterbij is dan we denken.
We kunnen op heel veel manieren professioneel filmen. Ter land, ter zee en vanuit de lucht.
